Üçüncü Basamak Bir Sağlık Kuruluşuna Başvuran Skabiesli Olguların Beş Yıllık Süreçte Epidemiyolojik Olarak Değerlendirilmesi

Necip Enis Kaya; Emine Çölgeçen

doi:10.4274/tpd.galenos.2026.98704

ÖZ

Amaç

Çalışmamızda koronavirüs hastalığı-2019 pandemisi öncesi, pandemi dönemi ve pandemi sonrası skabies olgularının demografik özellikleri ve yıllara göre değişimlerinin değerlendirilmesi amaçlandı.

Yöntemler

Ocak 2019 ve Aralık 2023 tarihleri arasında Yozgat Bozok Üniversitesi Dermatoloji Kliniği’nde skabies tanısı alan tüm hastalar retrospektif olarak değerlendirilerek çalışmaya alındı. Yaş, cinsiyet, vatandaşlık ve başvuru tarihleri hastane veri tabanından elde edildi.

Bulgular

Beş yılda (2019-2023) polikliniğe başvuran toplam 50887 hastanın 2010’u (%3,9) skabies tanısı aldı. 2019-2023 yıllarındaki skabies sıklığı sırasıyla %1,66, %2,9, %3,12, %5,99 ve %5,82’ydi. Yıllar arasındaki skabies sıklığı farkı anlamlıydı (p<0,001). Çalışmaya dahil edilen hastaların %54,5’ü erkekti. Skabies sıklığının en düşük olduğu dönem 2019 yılının 2. çeyreklik dilimiyken, en yüksek olduğu dönem 2023 yılının 1. çeyreklik dilimiydi (%1,31’e karşı %7,84). Fakat toplamda en sık 4. çeyrekte hasta izlendi ve bu fark diğer çeyreklere göre anlamlıydı. Yaş ortalaması 29,4±21,9 yıl olup, yıllara göre yaş ortalamalarında anlamlı fark mevcuttu (p=0,002). Yabancı uyruklu hastalarda skabies görülme oranı Türk vatandaşlarına göre anlamlı derecede yüksekti (p<0,001). Tedavi başarısızlığı ve reinfestasyon oranı 2020 yılında en yüksek seviyeye ulaştı. Reinfestasyon oranları 2023 yılında en düşük seviyede izlendi. COVID-19 pandemisi öncesinde toplam 14.989 hastanın 257’si (%1,71) skabies iken, pandemi döneminde başvuran 8.687 hastanın 261’i (%3) skabiesti ve bu fark anlamlı saptandı (p<0,001).

Sonuç

Skabies sıklığı, 2019’dan itibaren kademeli olarak artmış ve pandemi sonrası döneme denk gelen 2022’de belirgin bir artış göstermiştir. Bu artışın tedavi uyumsuzluğu, tedavi direnci, pandemi nedeniyle tedaviye ulaşamama, pandemi sonrası sosyal kısıtlamaların kalkmasına bağlı olabileceği değerlendirilmiştir. 2023 yılının başında oral ivermektinin ülkemizde ruhsat almasıyla reinfestasyon oranları bu yılda en düşük seviyede izlenmiştir. Skabies epidemisinin kontrolü için toplumun bilgilendirilmesi ve etkili tedavi stratejileri önemlidir.

Anahtar Kelimeler:

Skabies, epidemiyoloji, salgın, COVID-19

Kaynaklar

Aktaş H, Cebecik A. Uyuzun görülme sıklığı ve yaş dağılımındaki değişiklikler: üçüncü basamak bir hastanede yapılan retrospektif kohort çalışması. Arch Clin Exp Med. 2019; 4: 21-4.

Rao MA, Raza N, Faheem M, Saleem MA. Comparison of efficacy of permethrin 5% cream with crotamiton 10% cream in patients with scabies. J Ayub Med Coll Abbottabad. 2019; 31: 230-2.

PubMed

Turan Ç, Metin N, Utlu Z. Epidemiological evaluation of scabies cases encountered in the last three years as a tertiary health center. Turkiye Parazitol Derg. 2020; 44: 77-82.

Salavastru C, Tiplica GS, Janier M, Alexandru D, Lotti T, Bosch R. European guideline for the management of scabies. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2017; 31: 1248-53.

Hicks MI, Elston DM. Scabies. Dermatol Ther. 2009; 22: 279-92.

CrossRef PubMed Google Scholar

Göçer Gürok N. Skabies insidansında artış: üçüncü basamak, retrospektif, tek merkez çalışması [Increase in scabies incidence: tertiary, retrospective, single center study]. KSÜ Tıp Fak Der. 2023; 18: 108-14. Turkish

Çetinkaya U, Şahin S, Ulutabanca RO. The epidemiology of scabies and pediculosis in Kayseri. Turkiye Parazitol Derg. 2018; 42: 134-7.

CrossRef PubMed Google Scholar

Engelman D, Yoshizumi J, Hay RJ, Osti M, Micali G, Norton S, et al. The 2020 international alliance for the control of scabies consensus criteria for the diagnosis of scabies. Br J Dermatol. 2020; 183: 808-20.

Turan C, Metin N. Impact of pandemic in the frequency of scabies: possible scabies outbreak scenario aftermath COVID-19. Turkiye Parazitol Derg. 2021; 45: 190-4.

CrossRef PubMed Google Scholar

Etiz P, Altunsu AT. The scabies epidemic during the COVID-19 pandemic. Turkiye Parazitol Derg. 2023; 47: 235-9.

CrossRef PubMed Google Scholar

WHO. Scabies [Internet]. (cited 2022 December 20). Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/scabies

Karimkhani C, Colombara DV, Drucker AM, Norton SA, Hay R, Engelman D, et al. The global burden of scabies: a cross-sectional analysis from the Global Burden of Disease Study 2015. Lancet Infect Dis. 2017; 17: 1247-54.

CrossRef

Tüzün Y, Kotoğyan A, Cenesizoğlu E, Baransü O, Ozarmağan G, Ural A, et al. The epidemiology of scabies in Turkey. Int J Dermatol. 1980; 19: 41-4.

Pişkin S, Görgülü A, Akgün N, Öztürk A, Şen Ö, Gürkök F. Edirne’de uyuzun durumu [Epidemiology of scabies in Edirne]. Balkan Med J. 1988; 157-61. Turkish.

Baykal C, Atci T, Kutlay A, Baykut B, Türkoğlu Z. Scabies outbreak in Turkey in 2018-2019. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2021; 35: e384-5.

CrossRef PubMed Google Scholar

Özden MG, Ertürk K, Kartal SP, Yaylı S, Göktay F, Doğramacı CA, et al. An extraordinary outbreak of scabies in Turkey. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2020; 34: e818-20.

Bener F. Increase in scabies incidence: a retrospective cohort study. Eur Res J. 2021; 7: 488-94.

Zengarini C, Mussi M, La Placa M, Pileri A, Virdi AL, Chessa M, et al. Scabies increasing incidence in Bologna from 2013 to 2024: a retrospective analysis. Sex Transm Infect. 2025; 101: 256-8.

Kara RÖ, Solak B, Kara A. Impact of COVID-19 lockdowns and refugee influx on scabies presentations to dermatology outpatient clinics in Turkey. J Infect Dev Ctries. 2024; 18: S337-43.

Spaziante M, Agresta A, D’Amato M, De Carli G, Tonziello G, Vantaggio V, et al. Post-COVID-19 resurgence of scabies’ cases in the Lazio Region, Italy: a new emerging public health threat? Infect Dis Poverty. 2025; 14: 6.

Reichert F, Schulz M, Mertens E, Lachmann R, Aebischer A. Reemergence of scabies driven by adolescents and young adults, Germany, 2009-2018. Emerg Infect Dis. 2021; 27: 1693-6.

Van Deursen B, Hooiveld M, Marks S, Snijdewind I, van den Kerkhof H, Wintermans B, et al. Increasing incidence of reported scabies infestations in the Netherlands, 2011-2021. PLoS One. 2022; 17: e0268865.

Kristensen JK. Scabies and pyoderma in Lilongwe, Malawi: prevalence and seasonal fluctuation. Int J Dermatol. 1991; 30: 699-702.

CrossRef PubMed Google Scholar

Liu JM, Wang HW, Chang FW, Liu YP, Chiu FH, Lin YC, et al. The effects of climate factors on scabies: a 14-year population-based study in Taiwan. Parasite. 2016; 23: 54.

CrossRef

Karaman Ü, Enginyurt Ö, Dündar Y, Baykal MK, Gür S. Sarcoptes scabiei ve Pediculus capitis enfestasyonunun sosyoekonomik açıdan değerlendirilmesi. ODU Tıp Derg. 2014; 1: 5.

Porsuk AÖ, Cerit Ç. Status of scabies cases in COVID-19 pandemic days. Iran J Parasitol. 2021; 16: 499-505.

CrossRef PubMed Google Scholar

Dagne H, Dessie A, Destaw B, Yallew WW, Gizaw Z. Prevalence and associated factors of scabies among schoolchildren in Dabat district, northwest Ethiopia, 2018. Environ Health Prev Med. 2019; 24: 1-8.

CrossRef PubMed Google Scholar

Özçelik S. A neglected disease: scabies - a retrospective study on children. Turk J Pediatr Dis. 2022; 16: 121-6.

Ertuğrul G, Aktaş H. Comparison of sulfur ointment and permethrin treatments in scabies. Dermatol Ther. 2022; 35: e15897.

CrossRef PubMed Google Scholar

Yürekli A. Is there really resistance to scabies treatment with permethrin? In vitro killing activity of permethrin on Sarcoptes scabiei from patients with resistant scabies. Dermatol Ther. 2022; 35: e15260.

CrossRef PubMed Google Scholar

Bener F. Analysis of dermatological diseases of Syrian asylum seeker. Turkderm Turk Arch Dermatol Venereol. 2020; 54: 96-102.

CrossRef

Kutlu O, Metin A. Relative changes in the pattern of diseases presenting in dermatology outpatient clinic in the era of the COVID-19 pandemic. Dermatol Ther. 2020; 33: e14096.

CrossRef PubMed Google Scholar

Kartal SP, Çelik G, Sendur N, Aytekin S, Serdaroğlu S, Doğan B, et al. Multicenter study evaluating the impact of COVID-19 outbreak on dermatology outpatients in Turkey. Dermatol Ther. 2020; 33: e14485.

Downs A, Harvey I, Kennedy C. The epidemiology of head lice and scabies in the UK. Epidemiol Infect. 1999; 122: 471-7.

CrossRef PubMed Google Scholar

Park J, Kwon SH, Lee YB, Kim HS, Jeon JH, Choi GS. Clinical practice guidelines for the diagnosis and treatment of scabies in Korea: Part 1. Epidemiology, clinical manifestations, and diagnosis - a secondary publication. Ewha Med J. 2024; 47: e73.