ÖZ
Amaç
Karaciğer trematodları, hayvan sağlığını olumsuz etkileyen parazitler olup endemik bölgelerde ruminantlarda verim düşüklüğüne neden olmaktadır. Bu çalışma, küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinin yaygın olarak yapıldığı Siirt ilinde kesilen koyun ve keçilerde karaciğer trematodlarının yaygınlığını ortaya koymak amacıyla yapıldı.
Yöntemler
Bu çalışma 1 Ocak-15 Mayıs 2025 tarihleri arasında yürütüldü. Siirt ili mezbahasında, hayvanlardan kesim öncesi alınan dışkı örnekleri sedimantasyon yöntemi ile değerlendirildi. Ayrıca kesilen hayvanların karaciğerleri, safra kanalları ve safra keseleri erişkin parazitler yönünden makroskobik olarak incelendi.
Bulgular
Mezbahada kesim öncesi dışkı örnekleri alınan 195 koyunun %14,4’ünde Fasciola spp., %4,1’inde Dicrocoelium dendriticum(D. dendriticum) yumurtası, 237 keçinin %9,7’sinde Fasciola spp., %3’ünde ise D. dendriticum yumurtası saptandı. Kesim sonrası karaciğer muayenesi yapılan 195 koyunun %22,1’inde Fasciolahepatica (F.hepatica), %9,7’sinde D. dendriticum, 237 keçinin %15,6’sında F.hepatica, %4,2’sinde ise D. dendriticum’un erişkinleri belirlendi. Koyunlarda ırklar ile trematod pozitifliği arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı. Koyun ve keçilerde yaş grupları ile trematoda rastlama sıklığı arasında da anlamlı bir fark saptanmadı.
Sonuç
Siirt ilinde yürütülen bu çalışmada, koyun ve keçilerde belirlediğimiz karaciğer kelebeği enfeksiyon oranları bu parazitlerle mücadele edilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu enfeksiyon nedeniyle hayvanlarda verim kayıplarını ve ölümleri önlemek için hayvancılıkla uğraşanların bu konuda bilgilendirilmesi gerekmektedir. Ayrıca hayvanların otlağa salınmadan önce periyodik olarak muayene edilip tedavi edilmesi önem arz etmektedir.
Anahtar Kelimeler:
Fasciola hepatica, Dicrocoelium dendriticum, koyun, keçi, Siirt
Kaynaklar
1Mas-Coma S, Valero MA, Bargues MD. Human and animal fascioliasis: origins and worldwide evolving scenario. Clin Microbiol Rev. 2022; 35: e0008819.
2Lalor R, Cwiklinski K, Calvani NED, Dorey A, Hamon S, Corrales JL, et al. Pathogenicity and virulence of the liver flukes Fasciola hepatica and Fasciola gigantica that cause the zoonosis fasciolosis. Virulence. 2021; 12: 2839-67.
3Çelik ÖY, Aslan Çelik B. Investigation of the prevalence of Fasciola hepatica in small ruminants in the Siirt Region, Turkey. Iran J Parasitol. 2018; 13: 627-31.
4Markell EK, Voge M, John DT. Medical parasitology. 7th ed. Philadelphia: W.B. Saunders Company; 1992.
5Ezatpour B, Hasanvand A, Azami M, Anbari K, Ahmadpour F. Prevalence of liver fluke infections in slaughtered animals in Lorestan, Iran. J Parasit Dis. 2015; 39: 725-9.
6Pekağırbaş M, Duran M, Eren H. The prevalence of liver trematodes in slaughtered ruminants in Aydın province. Animal Health Production and Hygiene. 2020; 9: 707-10.
7Oljira W, Mideksa B, Mekonnen G, Kebebew G, Jorga E. Fasciolosis in sheep and goats slaughtered at abattoirs in Central Ethiopia and associated financial losses. Food Waterborne Parasitol. 2022; 28: e00173.
8Alstedt U, Voigt K, Jäger MC, Knubben-Schweizer G, Zablotski Y, Strube C, et al. Rumen and liver fluke infections in sheep and goats in Northern and Southern Germany. Animals (Basel). 2022; 12: 876.
9Eke SS, Omalu ICJ, Ochaguba JE, Urama AC, Hassan SC, Otuu CA, et al. Prevalence of gastrointestinal parasites of sheep and goats slaughtered in Minna Modern Abattoir, Niger State. J Anim Sci Vet Med. 2019; 4: 65-70.
10Türkiye Statistical Institute (TÜİK). Animal production data 2025 [Internet]. 2025. Available from: https://arastirma.tarimorman.gov.tr/gaputaem/Belgeler/tar%C4%B1msal%20veriler/tar%C4%B1msal%20veriler%20ve%20g%C3%B6stergeler/2025%20T%C3%9C%C4%B0K%20HAYVANSAL%20%C3%9CRET%C4%B0M%20VER%C4%B0LER%C4%B0.pdf
11Kara M, Gicik Y, Sari B, Bulut H, Arslan MO. A slaughterhouse study on prevalence of some helminths of cattle and sheep in Malatya province, Turkey. J Anim Vet Adv. 2009; 8: 2200-5.
12Cringoli G, Rinaldi L, Veneziano V, Capelli G, Malone JB. A cross-sectional coprological survey of liver flukes in cattle and sheep from an area of the southern Italian Apennines. Vet Parasitol. 2002; 108: 137-43.
13Gül A, Günyaktı Kılınç Ş. Bingöl Belediye mezbahasında kesimi yapılan koyun ve keçilerde dışkı bakılarına göre endoparaziterin yaygınlığının araştırılması [Investigation of endoparasites prevalances according to faeces inspections in slaughtered sheep and goats in Bingöl Municipality slaughterhouse]. Dicle Üniv Vet Fak Derg. 2016: 61-6. Turkish.
14Denizhan V. Van İli ve bazı ilçelerinde koyunlarda Fasciola hepatica ’nın seroprevalansı [Seroprevalence of Fasciola hepatica in sheep in the province of Van and some districts]. Atatürk Üniversitesi Veteriner Bilimleri Dergisi. 2018; 13: 278-84. Turkish.
15Kruchynenko OV, Mykhailiutenko SM, Klymenko OS, Kanivets NS, Korchan LM. Morphological characteristics of Dicrocoelium dendriticum (Digenea, Dicrocoeliidae), parasitizing three host species in the Central Regions of Ukraine. Zoodiversity. 2020; 54: 403-10.
16Gargılı A, Tüzer E, Gülanber A, Toparlak M, Efıl İ, Keleş V, et al. Prevalence of liver fluke infections in slaughtered animals in Trakya (Thrace), Turkey. Turkish Journal of Veterinary & Animal Sciences. 1999; 23: 115-6.
17Kaplan M, Başpınar S, Özavcı H. The frequency of liver trematodes in slaugtered animals between 2008-2012 in Elazığ. F Ü Sağ Bil Vet Derg. 2014; 28: 41-3.
