ÖZ
Amaç
Bu çalışmada, tıbbi sülük türü Hirudo verbana’nın sağlıklı ve deforme olmuş örnekleri arasındaki histolojik ve morfolojik farklılıkların, özellikle doku bütünlüğü ve hücresel organizasyon üzerindeki etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntemler
Hem sağlıklı hem de deforme olmuş sülüklerden elde edilen doku kesitlerinde hematoksilin ve eozin boyama kullanarak karşılaştırmalı histolojik analiz gerçekleştirdik. Değerlendirme, epitel tabaka bütünlüğünün, kas dokusu organizasyonunun, salgı hücresi dağılımının ve pigment birikim modellerinin incelenmesini içeriyordu.
Bulgular
Sağlıklı örnekler, düzenli olarak düzenlenmiş dairesel ve uzunlamasına kas liflerine sahip iyi korunmuş epitel katmanları gösterdi. Salgı hücreleri (T1, T2A ve T2B tipleri) normal dağılım ve aktiviteyi korurken, melanin pigmenti bağ dokularında sınırlı ve organize birikme gösterdi. Buna karşılık, deforme olmuş sülükler, bozulmuş epitel katmanları, düzensiz kas mimarisi (özellikle dairesel kaslarda) ve azalmış T2B salgı hücresi popülasyonları gibi önemli yapısal anormallikler gözlendi. Enflamatuvar odaklarla ilişkili olarak, melanin birikiminin artmasıyla birlikte mononükleer bağışıklık hücrelerinin belirgin birikimi gözlendi. Morfolojik anormallikler arasında vücut segmentasyon kusurları, doku atrofisi, vantuzların işlevsel bozukluğu ve hareket kabiliyetinin azalması yer aldı.
Sonuç
Bulgularımız Hirudo verbana’daki deformasyonun epitel bütünlüğünü, kas organizasyonunu, salgılama işlevlerini ve pigmentasyon desenlerini etkileyen önemli histolojik ve morfolojik değişikliklere yol açtığını göstermektedir. Bu değişiklikler sülüklerin biyolojik işlevselliğini ve terapötik potansiyelini önemli ölçüde etkileyebilir. Bu patolojik değişikliklerin altında yatan mekanizmaları açıklamak için immünohistokimyasal teknikler ve moleküler analiz kullanılarak daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler:
Hirudo verbana, histopatoloji, deformasyon, tıbbi sülük
Kaynaklar
1Eldor A, Orevi M, Rigbi M. The role of the leech in medical therapeutics. Blood Rev. 1996; 10: 201-9.
2Chaney S. Robert G.W. Kirk and Neil Pemberton, Leech. London: Reaktion books; 2013.p.208. ISBN 978-1-78023-033-7.£ 9.99 (paperback). The British Journal for the History of Science. 2014; 47: 173-5.
3Ayhan H, Özyurt Koçakoğlu N, Candan S. Functional morphology of the suckers and teeth of the medicinal leech Hirudo verbana Carena, 1820 (Annelida; Clitellata; Hirudinida): a scanning electron microscope study. Microsc Res Tech. 2021; 84: 2930-5.
4Herlin C, Bertheuil N, Bekara F, Boissiere F, Sinna R, Chaput B. Leech therapy in flap salvage: systematic review and practical recommendations. Ann Chir Plast Esthet. 2017; 62: e1-13.
5Grassberger M, Sherman RA, Gileva OS, Kim CM, Mumcuoglu KY. Biotherapy—history, principles and practice. Dordrecht, Heidelberg, New York, London: Springer; 2013. p.38‑9.
6Ülger Ö, Ayhan H. Morphological and anatomical deformities of Hirudo verbana , Carena 1820 (Annelida, Hirudinea) after feeding: light and electron microscopic analysis. Microsc Microanal. 2025; 31: ozae136.
7Riede F, Koenen W, Goerdt S, Ehmke H, Faulhaber J. Medicinal leeches for the treatment of venous congestion and hematoma after plastic reconstructive surgery. J Dtsch Dermatol Ges. 2010; 8: 881-8.
8Abdullah S, Dar LM, Rashid A, Tewari A. Hirudotherapy/leech therapy: applications and indications in surgery. Arch Clin Exp Surg. 2012; 1: 172-80.
9Parker JL, Shaw JG. Aeromonas spp. clinical microbiology and disease. J Infect. 2011; 62: 109-18.
10Selviler Sizer S, Eren H, Aktaş C, Pazar M, Demirbas E, Onuk B, et al. Ultrastructural architecture and morphological examination of Hirudo verbana (Annelida, Hirudinea). Microsc Res Tech. 2025; 88: 2408-17.
11Gouda HA. The effect of peritrich ciliates on some freshwater leeches from Assiut, Egypt. J Invertebr Pathol. 2006; 93: 143-9.
12Gül MU, Çakıcı Ö. Comparison of body wall histologic structure of two medicinal leeches Hirudo sulukii and Hirudo verbana (Hirudinida: Hirudinidae). Cell Tissue Res. 2022; 387: 75-84.
13Ceylan M, Çetinkaya O. Investigation on the collection and economy of medicinal leeches from wetlands around lake Eğirdir, Turkey. Turkiye Parazitol Derg. 2017; 41: 96-101.
14Oceguera-Figueroa A, Kvist S. Concepts in animal parasitology, Chapter 62: Hirudinea (subclass): parasitic leeches. In: Gardner SL, Gardner SA, editors. Concepts in Animal Parasitology. Lincoln (NE), United States: Zea Books; 2024. p.747-55.
15Sağlam N. Tıbbi sülük türleri Hirudo sulukii ve Hirudo verbana ’nın iç ve dış morfolojik özellikleri [Internal and external morphological characteristics of the medicinal leech species Hirudo sulukii and Hirudo verbana ] Turkiye Parazitol Derg. 2019; 43: 204-9.
16Hildebrandt JP, Lemke S. Small bite, large impact-saliva and salivary molecules in the medicinal leech, hirudo medicinalis. Naturwissenschaften. 2011; 98: 995-1008.
17Khaled I, Ahmed RB, Saidi I, Pacioglu O, Harrath A. Cadmium exposure induced oxidative stress and histopathological disruption in the body wall of the freshwater leech Limnatis nilotica (Savigny, 1822). ISJ. 2023; 20: 44-54.
18Grimaldi A, Tettamanti G, Perletti G, Valvassori R, de Eguileor M. Amyloid/melanin distinctive mark in invertebrate immunity. ISJ. 2012; 9: 153-62.
19Salzet M. Anticoagulants and inhibitors of platelet aggregation derived from leeches. FEBS Lett. 2001; 492: 187-92.
20Baranzini N, Monti L, Vanotti M, Orlandi VT, Bolognese F, Scaldaferri D, et al. AIF-1 and RNASET2 play complementary roles in the innate immune response of medicinal leech. J Innate Immun. 2019; 11: 150-67.
21Rowlerson A, Blackshaw S. Fibre types in leech body wall muscle. J Exp Biol. 1991; 157: 299-311.
22Perkins SL, Budinoff RB, Siddall ME. New gammaproteobacteria associated with blood-feeding leeches and a broad phylogenetic analysis of leech endosymbionts. Appl Environ Microbiol. 2005; 71: 5219-24.
23Sig AK, Guney M, Uskudar Guclu A, Ozmen E. Medicinal leech therapy-an overall perspective. Integr Med Res. 2017; 6: 337-43.
24Orevi M, Eldor A, Giguzin I, Rigbi M. Jaw anatomy of the blood‐sucking leeches, Hirudinea Limnatis nilotica and Hirudo medicinalis , and its relationship to their feeding habits. Journal of Zoology. 2000; 250: 121-7.
25de Eguileor M, Tettamanti G, Grimaldi A, Boselli A, Scarì G, Valvassori R, et al. Histopathological changes after induced injury in leeches. J Invertebr Pathol. 1999; 74: 14-28.
26Sawyer RT. Leech biology and behaviour. Vol. 2, Feeding biology, ecology, and systematics. Oxford: Clarendon Press; 1986.
27Suzuki MM, Cooper EL. Killing of intrafamilial leukocytes by earthworm effector cells. Immunol Lett. 1995; 44: 45-9.
