Öz
Amaç
Bu çalışmanın amacı, Türkiye’nin Ege kıyısında yer alan Aydın ve İzmir illerinde yaşayan evcil kedilerde Hepatozoon spp. enfeksiyonunun varlığını, yaygınlığını ve moleküler özelliklerini araştırmaktır. Çalışma özellikle tür tayini ve genotip dağılımına odaklanmıştır.
Yöntemler
Evcil kedilerden alınan toplam 203 kan örneği, Hepatozoon spp. yönünden polimeraz zincir reaksiyon (PZR) yöntemiyle analiz edilmiştir. PZR ile pozitif bulunan 67 örnekten her iki ilden beşer adet olmak üzere toplam 10 örnek dizileme için seçilmiştir ve çift yönlü Sanger dizileme yöntemi uygulanmıştır. Elde edilen diziler temel yerel hizalama arama aracı ve filogenetik analizlerle değerlendirilmiştir; genotip tayini 18S rRNA gen bölgesine dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, yaş, cinsiyet, sağlık durumu ve barınma şekli gibi potansiyel risk faktörlerinin Hepatozoon spp. enfeksiyonu ile ilişkisi istatistiksel olarak analiz edilmiştir.
Bulgular
Kedilerde Hepatozoon spp. enfeksiyonunun genel prevalansı %33,0 (67/203) olarak belirlenmiştir. Aydın ilindeki enfeksiyon oranı %43,69, İzmir’de ise %22 olarak bulunmuştur; bu fark istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir (p=0,001). Dizilenen 10 örneğin tamamı Hepatozoon felis olarak tanımlanmıştır ve tüm izolatların Genotip I’e ait olduğu belirlenmiştir. Enfeksiyon ile yaş arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır, özellikle bir yaş ve altı kedilerde enfeksiyon oranı %44 olarak bulunmuştur (p=0,020).
Sonuç
Bu çalışma, Batı Türkiye’de kedilerde Hepatozoon spp. enfeksiyonunun yüksek prevalansa sahip olduğunu ve dizilenen tüm örneklerin Genotip I’e ait olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle genç kedilerde gözlemlenen yüksek enfeksiyon oranı, transplasental bulaş ihtimalini gündeme getirmektedir. Bu bulgular, henüz tam olarak aydınlatılamamış olan bu protozoon parazitin bulaş yolları ve risk faktörlerinin daha iyi anlaşılması için ileri çalışmalara duyulan ihtiyacı vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Kene kaynaklı hastalık, Hepatozoon felis, evcil kedi, genotip, Türkiye
Kaynakça
Baneth G. Perspectives on canine and feline hepatozoonosis. Vet Parasitol. 2011; 181: 3-11.
Schäfer I, Kohn B, Nijhof AM, Müller E. Molecular detection ofHepatozoon species infections in domestic cats living in Germany. J Feline Med Surg. 2022; 24: 994-1000.
Morelli S, Traversa D, Di Cesare A, Colombo M, Grillini M, Paoletti B, et al. Geographical isolation and hyperendemicity ofHepatozoon felis: epidemiological scenario in Skopelos, Greece, and phylogenetic analysis. Curr Res Parasitol Vector Borne Dis. 2024; 6: 100202.
Díaz-Regañón D, Villaescusa A, Ayllón T, Rodríguez-Franco F, Baneth G, Calleja-Bueno L, et al. Molecular detection ofHepatozoon spp. and Cytauxzoon sp. in domestic and stray cats from Madrid, Spain. Parasit Vectors. 2017; 10: 1-9.
Morelli S, Diakou A, Traversa D, Di Gennaro E, Simonato G, Colombo M, et al. First record ofHepatozoon spp. in domestic cats in Greece. Ticks Tick Borne Dis. 2021; 12: 101580.
Grillini M, Beraldo P, Frangipane di Regalbono A, Dotto G, Tessarin C, Franzo G, et al. Molecular survey ofCytauxzoon spp. and Hepatozoon spp. in felids using a novel real-time PCR approach. Front Vet Sci. 2023; 10: 1113681.
Baneth G, Sheiner A, Eyal O, Hahn S, Beaufils JP, Anug Y, et al. Redescription ofHepatozoon felis (Apicomplexa: Hepatozoidae) based on phylogenetic analysis, tissue and blood form morphology, and possible transplacental transmission. Parasit Vectors. 2013; 6: 102.
Patton WS. The haemogregarines of mammals and reptiles. Parasitology. 1908; 1: 318-21.
Hodžić A, Alić A, Prašović S, Otranto D, Baneth G, Duscher GG.Hepatozoon silvestris sp. nov.: morphological and molecular characterization of a new species of Hepatozoon (Adeleorina: Hepatozoidae) from the European wild cat (Felis silvestris silvestris). Parasitology. 2017; 144: 650-61.
Traversa D, Di Cesare A, Morelli S, Paoletti B, Grillini M, Di Regalbono AF, et al.Hepatozoon spp. in stray cats from the metropolitan area of Rio de Janeiro, Brazil. Parasite. 2024; 31: 26.
Pereira C, Maia JP, Marcos R, Luzzago C, Puente-Payo P, Dall’Ara P, et al. Molecular detection ofHepatozoon felis in cats from Maio Island, Republic of Cape Verde and global distribution of feline hepatozoonosis. Parasites Vectors. 2019; 12: 1-9.
Panda R, Nehra AK, Ram H, Karikalan M, Garg R, Nala RR, et al. Phylogenetic analysis and haplotype networking ofHepatozoon felis infecting wild animals in Gir National Park, Gujarat, India. Parasitol Res. 2024; 123.
Giannelli A, Latrofa MS, Nachum-Biala Y, Hodžić A, Greco G, Attanasi A, et al. Three differentHepatozoon species in domestic cats from southern Italy. Ticks Tick Borne Dis. 2017; 8: 721-4.
Önder Z, Pekmezci D, Yıldırım A, Pekmezci GZ, Düzlü Ö, Kot ZN, et al. Microscopy and molecular survey ofHepatozoon spp. in domestic cats and their ticks: first report of H. silvestris from Türkiye. Parasitol Int. 2025; 104: 102979.
Kegler K, Nufer U, Alic A, Posthaus H, Olias P, Basso W. Fatal infection with emerging apicomplexan parasiteHepatozoon silvestris in a domestic cat. Parasites Vectors. 2018; 11: 1-5.
Simonato G, Franco V, Salvatore G, Manzocchi S, Dotto G, Morelli S, et al. First autochthonous clinical case ofHepatozoon silvestris in a domestic cat in Italy with unusual presentation. Parasites Vectors. 2022; 15: 1-7.
Aktas M, Özübek S, Altay K, Balkaya I, Utuk AE, Kirbas A, et al. A molecular and parasitological survey ofHepatozoon canis in domestic dogs in Turkey. Vet Parasitol. 2015; 209: 264-7.
Altay K, Aydin MF, Aytmirzakizi A, Jumakanova Z, Cunusova A, Dumanli N. Molecular survey of hepatozoonosis in natural infected dogs: first detection and molecular characterisation ofHepatozoon canis in Kyrgyzstan. Kafkas Univ Vet Fak Derg. 2019; 25: 77-81.
Aydin MF, Sevinc F, Sevinc M. Molecular detection and characterization ofHepatozoon spp. in dogs from the Central part of Turkey. Ticks Tick Borne Dis. 2015; 6: 388-92.
Bölükbaş CS, Pekmezci D, Gürler AT, Pekmezci GZ, Güzel M, Açici M, et al. Molecular survey ofHepatozoon canis in dogs from Samsun Province of Northern Part of Turkey. Etlik Vet Mikrobiyol Derg. 2016; 27: 104-7.
Karagenc TI, Pasa S, Kirli G, Hosgor M, Bilgic HB, Ozon YH, et al. A parasitological, molecular and serological survey ofHepatozoon canis infection in dogs around the Aegean coast of Turkey. Vet Parasitol. 2006; 135: 113-9.
Koçkaya ES, Güvendi M, Köseoğlu AE, Karakavuk M, Değirmenci Döşkaya A, Erkunt Alak S, et al. Molecular prevalence and genetic diversity ofHepatozoon spp. in stray cats of İzmir, Türkiye. Comp Immunol Microbiol Infect Dis. 2023; 101: 102060.
Muz MN, Erat S, Mumcuoglu KY. Protozoan and microbial pathogens of house cats in the province of Tekirdag in western Turkey. Pathogens. 2021; 10: 1144.
Orkun Ö, Nalbantoğlu S.Hepatozoon canis in Turkish red foxes and their ticks. Vet Parasitol Reg Stud Reports. 2018; 13: 35-7.
Pekağirbaş M, Demirbilek MV, Şimşek E, Aydin HB, Kanlioğlu H, Oryaşin AG, et al. Molecular characterization ofHepatozoon spp. in naturally infected dogs in Aydın province. Ankara Univ Vet Fak Derg. 2025; 72: 237-42.
Tuna GE, Bakırcı S, Dinler C, Battal G, Ulutaş B. Molecular identification and clinicopathological findings of Hepatozoon sp. infection in a cat: first report from Turkey. Turkiye Parazitol Derg. 2018; 42: 286-9.
Tas T, Pala MF, Emirikci A, Adanır R, Yukarı BA, Kose O. Microscopic and PCR survey ofHepatozoon spp. and Anaplasma phagocytophilum in dogs from Antalya city of Türkiye. Med Weter. 2025; 81: 164-72.
Ujvari B, Madsen T, Olsson M. High prevalence ofHepatozoon spp. (Apicomplexa, Hepatozoidae) infection in water pythons (Liasis fuscus) from tropical Australia. J Parasitol. 2004; 90: 670-2.
Paz S. Climate change: A driver of increasing vector-borne disease transmission in non-endemic areas. PLOS Med. 2024; 21: e1004382.
Criado-Fornelio A, Ruas JL, Casado N, Farias NA, Soares MP, Müller G, et al. New molecular data on mammalianHepatozoon species (Apicomplexa: Adeleorina) from Brazil and Spain. J Parasitol. 2006; 92: 93-9.
Attipa C, Papasouliotis K, Solano-Gallego L, Baneth G, Nachum-Biala Y, Sarvani E, et al. Prevalence study and risk factor analysis of selected bacterial, protozoal and viral, including vector-borne, pathogens in cats from Cyprus. Parasites Vectors. 2017; 10: 1-10.
Otranto D, Iatta R, Baneth G, Cavalera MA, Bianco A, Parisi A, et al. High prevalence of vector-borne pathogens in domestic and wild carnivores in Iraq. Acta Trop. 2019; 197:105058.
Carbonara M, Iatta R, Sgroi G, Papadopoulos E, Lima C, Bouhsira E, et al. Hepatozoon species infecting domestic cats from countries of the Mediterranean basin. Ticks Tick Borne Dis. 2023; 14.
Bhusri B, Sariya L, Mongkolphan C, Suksai P, Kaewchot S, Changbunjong T. Molecular characterization ofHepatozoon felis in Rhipicephalus sanguineus ticks infested on captive lions (Panthera leo). J Parasit Dis. 2017; 41: 903-7.
Bakırcı S, Aysul N, Bilgiç HB, Hacılarlıoğlu S, Eren H, Karagenç T. Tick bites on humans in Southwestern Region of Turkey: Species diversity. Turkiye Parazitol Derg. 2019; 43: 30-5.
Harris DJ, Halajian A, Santos J, Rampedi KM, Xavier R. Genetic diversity of Hepatozoon (Apicomplexa) from domestic cats in South Africa, with a global reassessment of Hepatozoon felis diversity. J S Afr Vet Assoc. 2019; 90: e1-6.
Murata T, Inoue M, Tateyama S, Taura Y, Nakama S. Vertical transmission ofHepatozoon canis in dogs. J Vet Med Sci. 1993; 55: 867-8.
Schäfer I, Müller E, Nijhof AM, Aupperle-Lellbach H, Loesenbeck G, Cramer S, Naucke TJ. First evidence of vertical Hepatozoon canis transmission in dogs in Europe. Parasit Vectors. 2022; 15: 296.
