Öz
Amaç
Demodicidae familyasında yer alan <em>Demodex</em> türleri kıl folikülü uyuzu etkenleridir. <em>Demodex</em>türleri insandan insana yakın temas, ortak kullanılan havlular, makyaj malzemeleri vb. yollarla bulaşır. Bu çalışma, Koronavirüs hastalığı-2019 (COVID-19) sürecinde zorunlu maske kullanımı ile demodikozis arasındaki ilişki hakkında veri elde etmek amacıyla yapılmıştır.
Yöntemler
Çalışmaya pandeminin başlangıcından itibaren zorunlu ortamlarda maske kullanan ve çalışmaya gönüllü olarak katılan 510 öğrenci dahil edilmiştir. Selofan bantlar ilgili bölgelere üç kez uygulanmıştır. Ayrıca her iki göz kirpikleri her iki gözden çekilerek selofan bantlara yapıştırılmıştır. Örnekler ışık mikroskobu altında farklı büyütmelerde (x10, x40) incelenmiştir.
Bulgular
<em>Demodex folliculorum</em> ve <em>Demodex</em><em>brevis</em> 510 öğrencinin 38’inde (%7,5) tespit edilmiştir. Pozitif öğrencilerin 33’ünde<em>D. folliculorum</em>, 2’si erkek 3’ü kız olmak üzere 5’inde hem <em>D. folliculorum</em> hem de <em>D.brevis</em> tespit edilmiştir. “Yüzünüzde sivilce veya cilt şikayetiniz var mı?” sorusuna “hayır” cevabı veren 245 öğrencinin 12’sinde (%4,9), “evet” cevabı veren 265 öğrencinin 26’sında (%9,8) <em>Demodex</em> spp. bulunmuştur. Bu parametre istatistiksel olarak anlamlı bulunurken, diğer parametreler istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır.
Sonuç
COVID-19 dönemi insanların yaşam tarzlarını ve alışkanlıklarını birçok yönden değiştirmiştir. Maske kullanımını zorunlu hale getirmiştir. Zorunlu maske kullanımı sırasında <em>Demodex</em> spp. varlığını artırabilecek faktörler göz ardı edilmemelidir.
Anahtar Kelimeler: COVID-19, Demodex folliculorum, Demodex brevis, yüz maskesi, üniversite öğrencileri
Kaynakça
Litwin D, Chen W, Dzika E, Korycińska J. Human permanent ectoparasites; recent advances on biology and clinical significance ofDemodex mites: narrative review article. Iran J Parasitol. 2017; 12: 12-21.
Elston CA, Elston DM.Demodex mites. Clin Dermatol. 2014; 32: 739-43.
Karabay EA, Çerman AA.Demodexfolliculorum infestations in common facial dermatoses: acne vulgaris, rosacea, seborrheic dermatitis. An Bras Dermatol. 2020; 95: 187-93.
Molaee H, Allahyari F, Emadi SN, Radfar S, Razavi Z. Cutaneous manifestations related to the COVID-19 pandemic: a review article. Cutan Ocul Toxicol. 2021; 40: 168-74.
Paichitrojjana A. Demodicosis associated with wearing a face mask: a case report. Case Rep Dermatol. 2022; 14: 19-23.
Techasatian L, Lebsing S, Uppala R, Thaowandee W, Chaiyarit J, Supakunpinyo C, et al. The effects of the face mask on the skin underneath: a prospective survey during the COVID-19 pandemic. J Prim Care Community Health. 2020; 11: 1-7.
Çetinkaya Ü, Artan MO, Baykan Z. Sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu öğrencilerindeDemodex spp. prevalansı ve risk faktörleri. Turk Mikrobiyol Cemiy Derg. 2020; 50: 63-9.
Sędzikowska A, Bartosik K, Przydatek‑Tyrajska R, Dybicz M. Shared makeup cosmetics as a route ofDemodex folliculorum infections. Acta Parasitologica. 2021; 66: 631-7.
Miman Ö, Şimşek K, Özselçuk S, Küçükkoçak E, Karaca Ş. Üniversite öğrencilerindeDemodex sp. yaygınlığının araştırılması. Kocatepe Tıp Dergisi. 2008; 9: 37-9.
Kaplan M, Keleştemur N, Başpınar S.Demodex spp. prevalence among university students. Kafkas Univ Vet Fak Derg. 2012; 18(Suppl-A): A43-46.
Özdemir H, Özer E, Özdemir S, Alkanat M. Sağlık bilimleri fakültesi öğrencilerinde demodeks türlerinin görülme sıklığı. Turkderm. 2015; 49: 139-41.
Zeytun E, Tilki E, Dogan S, Mumcuoglu KY. The effect of skin moisture, pH, and temperature on the density ofDemodex folliculorum and Demodex brevis (Acari: Demodicidae) in students and staff of the Erzincan University, Turkey. Inter J Dermatol. 2017; 56: 762-6.
Sevgen SN, Mor N. Üniversite öğrencilerindeDemodex spp. yaygınlığının araştırılması: Sağlık Bilimleri fakültesi örneği. Turkiye Parazitol Derg. 2019; 43: 198-203.
Yilmaz A, Akkas O. Investigation ofDemodex spp. prevalence in medical laboratory students. Medicine Science. 2020; 9: 844-7.
Ding Y, Huang X. [Investigation of external auditory meatus secretion demodex folliculorum and demodex breuis infection in college students]. Lin Chuang Er Bi Yan Hou Ke Za Zhi. 2005; 19: 176-7. Chinese.
Isa NH, Loong LW, Fang GH, Mohamad AM, Razali N, Rani NI, et al. Demodicosis among university medical students in Malaysia and the effects of facial cleanser and moisturizer usage. Southeast Asian J Trop Med Public Health. 2011; 42: 1375-80.
Aşkin U, Seçkin D. Comparison of the two techniques for measurement of the density ofDemodexfolliculorum: standardized skin surface biopsy and direct microscopic examination. Br J Dermatol. 2010; 162: 1124-6.
Yazısız H, Çekin Y, Koçlar FG. The presence ofDemodex mites in patients with dermatologic symptoms of the face. Türkiye Parazitol Derg. 2019; 43: 143-8. Turkish.
Maldonado-Gómez W, Guevara-Sánchez E, Guevara-Vásquez G, Mera-Villasis K, Munayco CV. [Translated article] association betweenDemodex infestation and severe acne vulgaris: a cross-sectional study of 168 patients. Actas Dermosifiliogr. 2022; 113: T758-T764. English, Spanish.
Techasatian L, Lebsing S, Uppala R, Thaowandee W, Chaiyarit J, Supakunpinyo C, et al. The effects of the face mask on the skin underneath: a prospective survey during the COVID-19 pandemic. J Prim Care Community Health. 2020; 11: 1-7.
Paichitrojjana A. Demodicosis associated with wearing a face mask: a case report. Case Rep Dermatol. 2022; 14: 19-23.
Hua W, Zuo Y, Wan R, Xiong L, Tang J, Zou L, et al. Short-term skin reactions following use of N95 respirators and medical masks. Contact Dermatitis. 2020; 83: 115-21.
Damiani G, Gironi LC, Grada A, Kridin K, Finelli R, Buja A, et al. COVID-19 related masks increase severity of both acne (maskne) and rosacea (mask rosacea): Multi-center, real-life, telemedical, and observational prospective study. Dermatol Ther. 2021; 34: e14848.
Avşar İS, Ceylan T, Ademoğlu N, Güldoğan S, Dağcı U, Özmen Çapın BB, İlki, A. Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerindekiDemodex spp. sıklığının araştırılması, COVID-19 pandemisi dönemindeki maske kullanımı ve kişisel hijyen alışkanlıklarına göre değerlendirilmesi. XL. Uluslararası Türk Mikrobiyoloji Kongresi; 2022 16-20 Kasım, Granada Luxury Belek: Antalya; 2022 EP-155 685-686.
Turan A, Nacar H. Pandemide sağlık çalışanlarının kişisel koruyucu ekipman kullanımına bağlı olumsuz cilt reaksiyonlarının belirlenmesi. Çukurova Anestezi ve Cerrahi Bilimler Dergisi. 2020; 3: 162-9.
Karaman Ü, Kolören Z, Enginyurt Ö, Özer A. Ordu ilinde yurtlarda kalan üniversite öğrencilerindeDemodex türlerinin epidomiyolojisi [The epidemiology of Demodex mites at the college students living in dormitories in the city of Ordu]. Turkiye Parazitol Derg. 2014; 38: 166-71. Turkish.
Forton F, Germaux MA, Brasseur T, Liever A, Laporte M, Mathys C, et al. Demodicosis and rosacea: epidemiology and significance in daily dermatologic practice. J Am Acad Dermatol. 2005; 52: 74-87.
Durmaz S, Yula E, Aycan Kaya O, Aksoy Gokmen A, Kılınç C, Atambay M, et al. Sociodemographic characteristics of patients withDemodexbrevis and Demodex folliculorum infestation and its association with rosacea and Behçet’s disease. Biomed Res. 2015; 26: 549-55.
Okyay P, Ertabaklar H, Savk E, Ertug S. Prevalence ofDemodex folliculorum in young adults: relation with sociodemographic/hygienic factors and acne vulgaris. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2006; 20: 474-6.
Guner R, Tosun M, Akyol M, Hayta SB.Demodex infestation as a cause of sensitive skin in a dermatology outpatient clinic. J Cosmet Dermatol. 2022; 21: 1610-5.
Nobeyama Y, Aihara Y, Asahina A. Characteristics of rosacea and similar diseases in patients wearing face masks. Skin Appendage Disord. 2022; 8: 462-8.
