Öz
Amaç
Bu çalışma, Denizli’deki bir özel hastanenin mikrobiyoloji laboratuvarına gelen ishalli hastalardan alınan dışkı örneklerinde (n=150) Cryptosporidium spp. türlerinin moleküler olarak tanımlanması ve tiplendirilmesi amacıyla yapılmıştır.
Yöntemler
Çalışma kapsamında dışkı örneklerinde Cryptosporidium spp. pozitifliği, direkt mikroskobik bakı, Kinyoun’un asit fast boyama yöntemi ve Nested-polimeraz zincir reaksiyon (PZR) yöntemleriyle araştırılmıştır. Pozitif PZR ürünleri sekanslanmıştır.
Bulgular
İshalli hastaların incelenen dışkı örneklerinde direkt mikroskobik inceleme ile parazit tespit edilmemiştir. Kinyoun’un asit fast boyama yöntemiyle %2,7 (n=4) oranında, Nested PZR ile %4,67 (n=7) oranında Cryptosporidium spp. tespit edilmiştir. Pozitif bulunan 4 örnek 18S rRNA gen bölgesini amplifiye eden primerlerle sekanslanmıştır. Sekanslama sonucunda izolatlar C. parvum olarak tanımlanmıştır.
Sonuç
Cryptosporidiosis, Cryptosporidium parazitinin neden olduğu ve hayvanlardan insanlara bulaşabilen bir zoonotik hastalık olduğu için önemli bir halk sağlığı sorunudur. Bu çalışma, insan dışkı örneklerinde tespit edilen Cryptosporidium türlerinin moleküler karakterizasyonuna odaklanmakta olup, insan enfeksiyonlarında hangi özel suşların veya türlerin yer aldığını anlamak açısından önemlidir. Bulgulara göre, Türkiye’de hem insanlarda hem de hayvanlarda Cryptosporidium’a maruz kalma riskini azaltmak için kontrol önlemlerinin uygulanması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: 18s rRNA, Cryptosporidium, Nested PZR, PZR, sekanslama
Kaynakça
Üner A, Tanrıverdi S, Caner A, Değirmenci A.Cryptosporidium’larda moleküler biyolojik yapı ve çalışmalar. Özcel A, Tanyüksel M, Eren H editörler. Moleküler Parazitoloji Kitabı, Türkiye Parazitoloji Derneği, 2009; 22: 631-47.
Dağ A. Şanlıurfa yöresinde immunsuprese hastalardaCryptosporidium spp. sıklığının kinyoun’un asit-fast boyama ve ELISA yöntemleri ile araştırılması. Uzmanlık Tezi, Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi, Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, 2010.
Özçelik S, Değerli S, Yıldırım D. İshalli hastalarda direkt fluoresan antikor-DFA yöntemi ileGiardia ve Cryptosporidium spp. araştırılması. Cumhuriyet Tıp Dergisi. 2014; 36: 422-8.
Ryan U, Zahedi A, Feng Y, Xiao L. An update on zoonoticCryptosporidium species and genotypes in humans. Animals. 2021; 11: 3307.
Pérez-Cordón G, Robinson G, Nader J, Chalmer RM. Discovery of new variable number tandem repeat loci in multipleCryptosporidium parvum genomes for the surveillance and investigation of outbreaks of cryptosporidiosis. Exp Parasitol. 2016; 169: 119-28.
Zebardast N, Yeganeh F, Gharavi MJ, Abadi A, Tabaei SJS, Haghighi A. Simultaneous detection and differentiation ofEntamoeba histolytica, E. dispar, E. moshkovskii, Giardia lamblia and Cryptosporidium spp. in human fecal samples using multiplex PCR and qPCR-MCA. Acta Trop. 2016; 162: 233-8.
Köreng B.Entamoeba histolytica/Entamoeba dispar, Giardia lamblia ve Cryptosporidium spp. tanısında mikroskobi, TRIAGE ve ELISA yöntemlerinin karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Parazitoloji Anabilim Dalı, 2011.
Rossle NF, Latif B. Cryptosporidiosis as threatening health problem: A review. Asian Pac J Trop Biomed. 2013; 3: 916-24.
Aydemir S, Barlık F, Ekici A, Barlık DH, Alkan S, Gürbüz E, Yılmaz H. Molecular characterization of Giardia intestinalis and Cryptosporidium spp. detected in humans in Ağrı, Türkiye. Iran J Parasitol. 2024; 19: 9-17.
Ekici A. İmmün yetmezlikte önemi artan intestinal parazitozların diyaliz hastalarında prevalansı. Yüksek Lisans Tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Parazitoloji Anabilim Dalı, 2012.
Çiçek M, Yılmaz H. İshalli çocuklardaCryptosporidium spp. ve diğer bağırsak parazitlerinin yaygınlığı. Dicle Tıp Dergisi. 2011; 38: 70-5.
Akdemir C. Cryptosporidiosis’in serolojik ve mikroskobik tespiti ve içme sularının ookist yönünden incelenmesi. Türkiye Parazitoloji Dergisi. 2013; 37: 9-12.
Ekici A, Unlu AH, Aydemir S, Barlik F, Yilmaz H. Subtyping ofCryptosporidium parvum obtained from humans and calves in Van, Turkey. Iran J Parasitol. 2022; 17: 366-74.
Yang R, Murphy C, Song Y, Ng-Hublin J, Estcourt A, Hijjawi N et al. Specific and quantitative detection and identification ofCryptosporidium hominis and C. parvum in clinical and environmental samples. Exp Parasitol. 2013; 135: 142-7.
Eren C. Farklı gruplardaki immün-süprese bireylerdeCryptosporidium’un ELISA ve modifiye asit-fast boyama yöntemi ile araştırılması. Uzmanlık Tezi (Dicle Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi (DÜBAP) 09-TF-01. Nolu Proje ile Desteklenmiştir), Dicle Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, 2011.
Elgün G. İshalli dışkı örneklerindeCryptosporidium spp. antijeninin ELISA yöntemi ile araştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Parazitoloji Anabilim Dalı, 2009.
Karadağ G. Diyaliz hastalarında barsak parazitlerinin araştırılması ve tanı yöntemlerinin karşılaştırılması. Uzmanlık Tezi, Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, 2013.
Hazer Y. Afyonkarahisar bölgesindeki risk gruplarındaCryptosporidium parvum’un araştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, 2017.
Xiao L, Morgan UM, Limor J, Escalante A, Arrowood M, Shulaw W et al. Genetic diversity withinCryptosporidium parvum and related Cryptosporidium species. Appl Environ Microbiol. 1999; 65: 3386-91.
Sungur T, Kar S, Güven E, Aktaş M, Karaer Z, Vatansever Z.Cryptosporidium spp.’nin dışkıdan Nested PCR ve carbol fuchsin boyama yöntemi ile teşhis edilmesi. Türkiye Parazitoloji Dergisi. 2008; 32: 305-8.
Akalın B. Kütahya ili çevresinde buzağılardaCryptosporidium (Tyzzer, 1907) türlerinin moleküler yöntemlerle araştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Dumlupınar Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2018.
Kumar S, Stecher G, Li M, Knyaz C, Tamura K. MEGA X: Molecular evolutionary genetics analysis across computing platforms. Mol Biol Evol. 2018; 35: 1547-49.
Stecher G, Tamura K, Kumar S. Molecular evolutionary genetics analysis (MEGA) for macOS. Mol Biol Evol. 2020; 37: 1237-39.
Saitou N, Nei M. The neighbor-joining method: A new method for reconstructing phylogenetic trees. Mol Biol Evol. 1987; 4: 406-25.
Felsenstein J. Confidence limits on phylogenies: An approach using the bootstrap. Evolution 1985; 39: 783-91.
Tamura K, Nei M, Kumar S. Prospects for inferring very large phylogenies by using the neighbor-joining method. Proc Natl Acad Sci U S A. 2004; 101: 11030-5.
Gallas-Lindemann C, Sotiriadoua I, Plutzerd J, Noackc MJ, Mahmoudie MR, Karanisa P.Giardia and Cryptosporidium spp. dissemination during waste water treatment and comparative detection via immunofluorescence assay (IFA), nested polymerase chain reaction (Nested PCR) and loopmediated isothermal amplification (LAMP). Acta Trop. 2016; 158: 43-51.
Wielinga PR, de Vries A, van der Goot TH, Mank T, Mars MH, Kortbeek LM et al. Molecular epidemiology ofCryptosporidium in humans and cattle in the Netherlands. Int J Parasitol. 2008; 38: 809-17.
Laupland KB, Church DL. Population-based laboratory surveillance forGiardia sp. and Cryptosporidium sp. infections in a large Canadian health region. BMC Infect Dis. 2005; 5: 72.
LaGier MJ, Keithly JS, Zhu G. Characterisation of a novel transporter fromCryptosporidium parvum. Int J Parasitol. 2002; 32: 877-87.
